Doğum Sonrası Dönem (Lohusalık)

Doğumdan sonraki ilk 6 hafta (yaklaşık 40 gün ) lohusalık dönemidir. Normal doğum ve sezaryenden 1 hafta sonra dikiş kontrolü, dikiş alınması (nrmal doğumda dikiş alınmaz) ve diğer kontroller için mutlaka başvurmalısınız. Bebek de doğum günü görüldükten genellikle 5-7 gün sonra tekrar kontrole çağırılır.

Lohusalık Döneminde Anne Vücudundaki Değişiklikler

  • Kırmızı, sarı, beyaz akıntı meydana gelir, buna loşi denir. Loşi ilk üç gün kırmızı, 4-5 gün sonra sarı-pembe, 7-8 gün sonra beyaz renklidir. Akıntıdan dolayı iç çamaşırı ve petler sık kirlenebilir, sık sık değiştirilerek tuvalet ihtiyacını takiben önden arkaya doğru antiseptik bir solüsyonla temizlik yapılmalıdır.
  • Rahim doğumdan sonra günler geçtikçe küçülür. 2 hafta sonra karında elle hissedilemez.
  • Memelerden hormonların etkisiyle süt salgılanır. İlk üç gün süt miktarı azdır. Bebek emdikçe süt artar.
  • Anne gebelik boyunca aldığı kiloları verir. Vücut şekli yavaş yavaş normale döner.
  • Şişlik ve ödemler azalır.
  • Ellerde uyuşma ve bacaklarda kramp gibi şikayetler geçer.

    Lohusalıkta Şikayetler

  • Meme başından çatlaklar en sık rastlanan şikayetlerden birisidir.
  • Nadiren doğumdan sonra evde aşırı kanama ve uzun süren kanama meydana gelebilir, bu durumda mutlaka hemen doktorunuza başvurunuz.
  • İdrar yolu enfeksiyonları doğumdan sonra sık görülür. İdrar yaparken ağrı ve yanma meydana gelir.
  • Endometrit denilen rahim içerisinde enfeksiyon oluşması nadiren meydana gelir. Bu durumda çok kötü kokulu akıntı, halsizlik, ateş gibi belirtiler olur. Antibiyotik ile tedavi edilir.
  • Sık olmasa da doğumdan sonra görülebilen bir durum da annede depresyondur.  Geçici depresyon sırasında anne sık sık ağlar, ancak ağlama nedenini açıklayamaz. Doğumdan sonraki hormonal değişikliklere bağlı oluşur ve sıklıkla kendiliğinden düzelir. Bu dönemde çevresi anneye destek olmalı, güven vermelidir. Gebelik sırasında verilecek eğitim ile anne adayının doğum sonrası ortaya çıkabilecek ruhsal problemleri önlenebilir.
  • Normal doğumda dikiş yerinde ağrı olabilir, en geç 1-2 hafta içerisinde geçecektir. 1-2 hafta boyunca dikiş yeri antiseptik solüsyonla önden arkaya doğru tuvalette temizlenmelidir.
  • Sezaryen dikiş yerinde ağrı ve uyuşukluk, hissetmeme gibi hisler olabilir. Ağrı 1 hafta – 10 günde oldukça rahatlayacaktır. Dikiş yerinde uyuşukluk ve hissizlik ise daha uzun sürede düzelir.

Doğum Sonrası Meme Bakımı

Doğumdan hemen sonra mümkünse yarım saat içerisinde bebek anne tarafından emzirilmelidir.Emzirme her iki meme için sıra ile yapılmalı, emzirme öncesi ve sonrası memeler ve özellikle meme uçları ılık su ile temizlenmelidir.Emzirme ilk iki hafta süresince günde 8-10 kez yapılmalı ve her bir emzirme süresi 5 dakikayı geçmemelidir.Emzirme sütün gelmesini sağlamakla birlikte memede sütün birikerek memede gerginlik ve ağrı yapmasına engel olur.Meme başı çatlakları için doktorların tavsiye edeceği krem ve pomadlar kullanılabilir.Meme uçları çok küçük veya içe çekik ise ve bu nedenle bebek ememiyorsa silikon meme başları kullanılabilir veya süt steril kaplara sağılarak bebeğe biberonla verilir. Sütün artanı buz dolabında saklanır.

Angorjman

Doğumdan sonra ilk hafta içinde görülen memede damarların kanla birikimine bağlı genişlemesi ve memede sütün aşırı birikimi sonucu ağrı ve sişlikle kendini gösteren bir durumdur. Bebek sık aralıklarla emzirilerek sütün boşaltılması sağlanmalıdır. Parasetamol türü ilaçlar,soğuk baskı uygulaması yapılabilir. Gerektiğinde elle veya elektrikli pompalar ile süt boşaltılmalıdır.

Doğumdan Sonra Cinsel  İlişki

Normal doğum veya sezaryenden 6 hafta sonra doktor kontrolünde bir problem saptanmamışsa cinsel ilişkiye izin verilir.

Doğumdan Sonra Ne Zaman Duş Alınır?

Normal doğumdan hemen sonraki gün bile banyo veya duş yapılabilir.
Sezaryenden sonraki ilk 3 gün genellikle önerilmez. 3 günden sonra dikiş yerini fazla tahriş etmeden banyo yapılabilir, dikiş yerine su veya sabun temasının artık bir sakıncası yoktur.

Doğumdan Sonra Adet Düzensizliği veya Gecikmesi Normal Midir?

Normal doğum ve sezaryenden sonra emzirme devam ediyorsa adetler genellikle düzensiz olur, gecikmeler yaşanabilir ve bu normaldir; emzirme tamamen bittiğinde düzelecektir. Nadiren emzirdiği halde düzenli adet gören anneler de vardır. Ancak burada şu noktaya dikkat etmek gerekir: her adet gecikmesini veya düzensizliğini emzirmeye bağlamamak gerekir. Kadının hayatının her döneminde olduğu gibi doğumdan sonraki emzirme döneminde de adet gecikmesi hamile kalma ihtimalini akla getirmelidir. Doğumdan sonra adetlerin başlamamış olması veya emziriyor olmak hamile kalmayı yüzde yüz engellemez. Bu nedenle korunma yöntemlerini de uygulamak gerekir. Özetle doğum yapmış annelerin ilk yıl içerisinde adet düzensizliği ve adet gecikmesi çok sık olur ve genellikle emzirmeye bağlıdır. Ancak doktor kontrolü ve muayene olmadan bunu emzirmeye bağlamak nadiren altta yatan bir problemi atlamaya sebep olabilir.

Op. Dr. Sibel KAYA
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı