Pelvik Inflamatuar Hastalık

Pelvik İnflamatuar Hastalık Nedir?

PID en basit ifadesi ile kadında bulunan üst genital sistemin, yani uterus (rahim), tüpler, yumurtalıklar ve bunların çevresinde bulunan karın zarının (periton) enfeksiyonudur.

Uterusun iç tabakasında yani endometrium tabakasında olan enfeksiyon endometrit olarak ifade edilir. Tüplerde bulunan enfeksiyon ise, salpenjit olarak ifade edilmektedir. Periton yani karını kaplayan zarda meydana gelen enfeksiyon da, periton şeklinde tabir edilmektedir. PID bu enfeksiyonların bir tür kombine edilmiş hali olarak kabul edilir.

 PID Neden Meydana Melir?

  • Daha çok alt genital sistemden, yani vajinadan yukarı doğru çıkan mikrobik etkenler, PID meydana gelmesine sebep olmaktadır.
  • Rahim içerisine yapılan kürtaj, D/C, HSG (histerosalpingografi), IUI (aşılama) gibi müdahalelerin gerçekleşmesinden dolayı da PID meydana gelebilmektedir.
  • Kan yolu ile yayılan bir enfeksiyon PID meydana gelmesine sebep olabilmektedir.
  • Barsaklara ait rektosigmoidit veya divertikülit gibi enfeksiyon hastalıkları da neden olabilir.

Kimlerde ve Ne Zaman Görülür?

Doğurganlık dönemi içerisinde olan kadınların yaklaşık %10 ile %15’i, hayatlarında minimum 1 defa PID geçirir. Daha çok 15 ile 25 yaş arasında rastlanmaktadır.

Olguların yarısına yakınından Neisseria gonorrhea ve Chlamydia trachomatis bakterileri sorumludur. Bunlar dışında Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum ve anaerobik bakteriler de etken olabilmesinin yanı sıra, PID olgularının büyük bir kısmında, birden fazla mikrobik etken sorumludur.

Risk Faktörleri Nelerdir?

  • Cinsel yol ile bulaşan hastalıkların var olması
  • Daha önceden geçirilmiş PID öyküsü
  • Erken yaşta cinsel aktiflik
  • Birden çok cinsel partner olması
  • Alkol ve sigara kullanımı
  • Düşük sosyo ekonomik düzeyin olması
  • Menstruasyon esnasında cinsel ilişkinin olması
  • Yakın zamanda RIA uygulaması
  • Prezervatif kullanılmaması
  • Bakteriyel vaginozis
  • Mükopürülan servisit

PID Belirtileri Nelerdir?

Karın ağrısı, kasık ağrısı, vajinal akıntı, cinsel ilişki esnasında ağrı, ateş, bel ağrısı, bulantı ve kusma gibi belirtilerin olması en sık rastlanan belirtilerin arasında yer almaktadır.

Tanı Nasıl Koyulur?

Tanı muayene bulguları, ateş, vajinal veya servikal kültür, ultrason gibi yöntemler sayesinde koyulmaktadır. Muayene esnasında alt karında hassasiyet, serviks (rahim ağzı) hareketlerinde ağrı, vajende ve servikste pürülan akıntı teşhis edilebilmektedir. Ateş ve kanda beyaz küre (lökosit) yükselmesi, sedimentasyon ve CRP değerlerinde artış görülebilir. Serviks (rahim ağzı) ve vajina da akıntıdan yapılan kültürlerde üreme olabilir. Bazen ultrason muayenelerinde, özellikle abse olması halinde, tanı daha rahat bir şekilde konmaktadır.

Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılır?

Ayırıcı tanıda dış gebelik, over kist rüptürü, torsiyon, endometriozis, dismenore (adetlerin ağrılı olması), apandisit, kolesistit, idrar yolu enfeksiyonları, karın içi ve pelvik abseler, divertikülit, gastroenterit gibi hastalıklar düşünülmelidir.

Tedavi 

Tedavi daha çok PID’ye sebebiyet veren mikrobik ajan gösterilmeden ampirik olarak yapılmaktadır. Tedavi esnasında ağızdan, damar içine veya kas içine yapılan antibiyotikler kullanılmaktadır. Tedavi süresi boyunca cinsel ilişkiye girilmemesi gerekmektedir. Hastanın cinsel partneri de muayene ve tedavi edilmelidir. Tedavi için antibiyotikler daha çok  1 ay civarında kullanılır.

PID’e eşlik eden bir abse olması halinde, ameliyat da gerekebilir.

PID Sonra Riskler Nelerdir?

  • Tubo-ovarian abse (TOA)
  • Yaygın peritonit
  • Sepsis
  • Fitz-Hugh Curtis Sendromu
  • PID geçiren hastalarda infertilite (kısırlık) riski artar.
  • PID geçiren hastalarda dış gebelik (ektopik gebelik) riski artar.
  • PID geçiren hastalarda kronik pelvik ağrı 4 kat daha sık görülür.
  • Pelvik ve karın içi yapışıklıklar oluşabilir.

PID’den Korunmak

  • Güvenli ve tek eşli bir cinsel hayat olmalıdır.
  • Cinsel yol ile bulaşan hastalıklara karşı dikkatli olmak gereklidir.
  • Prezervatif, diyafram gibi bariyer korunma yöntemleri cinsel yol ile bulaşan hastalıklara ve PID’ye karşı koruma sağlamaktadır.
  • Oral kontraseptif (doğum kontrol hapı) kullanan kişilerde, PID’ye daha az rastlanır.

Fitz-Hugh-Curtis Sendromu

PID gelişen hastaların % 1 ile % 10 unda görülen karaciğer etrafında inflamasyon ve yapışıklar ile karakterize durumdur. Karciğer bölgesinde ağrı ve hassasiyet meydana gelir. Karaciğerde parankim hasarı bulunmaz. Daha çok klamidya, daha nadiren gonokok enfeksiyonu sonucunda meydana gelmektedir.

Op. Dr. Sibel KAYA
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı